Chăm sóc tóc: gội da đầu chứ không phải gội tóc

Sợi tóc là mô đã chết. Điều này nghe phũ nhưng lại là chìa khoá để hiểu vì sao nhiều lời quảng cáo về chăm sóc tóc không thể đúng được — và vì sao phần quan trọng nhất lại nằm ở da đầu chứ không phải ở sợi tóc.

Cấu tạo sợi tóc

Mỗi sợi tóc có ba lớp. Ngoài cùng là lớp biểu bì gồm các vảy sừng xếp chồng như vảy cá. Bên trong là lớp vỏ chiếm phần lớn khối lượng và quyết định độ bền, độ đàn hồi, màu tóc.

Khi lớp vảy ngoài nằm phẳng và khép, tóc phản xạ ánh sáng đều nên trông bóng, sờ mượt. Khi các vảy bị dựng lên hoặc sứt mẻ, tóc xỉn, rối và dễ gãy.

Hệ quả quan trọng: vì tóc không có tế bào sống, nó không tự lành. Sản phẩm chỉ có thể lấp tạm các khuyết, làm phẳng lớp vảy, giảm ma sát. Chúng cải thiện vẻ ngoài và ngăn hư tổn thêm — nhưng không “phục hồi” tóc đã hỏng theo nghĩa đen.

Gội đầu: gội da đầu, không phải gội tóc

Dầu gội có nhiệm vụ làm sạch da đầu — nơi có tuyến bã nhờn, tế bào chết, mồ hôi và cặn sản phẩm.

Phần thân và ngọn tóc gần như chỉ cần được rửa qua bởi bọt chảy xuống khi xả. Chà xát dầu gội trực tiếp lên phần ngọn — vốn là phần già nhất và hư tổn nhất — chỉ làm nó khô thêm.

Bao lâu gội một lần? Không có con số đúng cho mọi người. Nó phụ thuộc lượng dầu da đầu tiết ra, loại tóc, mức vận động và khí hậu. Da đầu dầu có thể cần gội hằng ngày; tóc xoăn khô có thể một tuần vài lần là đủ. Tiêu chí thực tế là da đầu dễ chịu, không ngứa, không bết.

Ý tưởng “gội ít để tóc tự cân bằng dầu” khá phổ biến nhưng thiếu cơ sở. Tuyến bã nhờn hoạt động theo nội tiết, không theo tần suất gội.

Dầu xả và mặt nạ

Dầu xả làm hai việc: giảm ma sát giữa các sợi tóc, và làm phẳng lớp vảy ngoài. Giảm ma sát quan trọng hơn nhiều người nghĩ — phần lớn hư tổn cơ học xảy ra lúc chải và lau tóc.

Bôi từ giữa thân tóc xuống ngọn, tránh chân tóc nếu da đầu dễ bết.

Mặt nạ ủ tóc về cơ bản là dầu xả đậm đặc hơn, để lâu hơn. Với tóc khô hoặc đã qua xử lý hoá chất, dùng định kỳ có ích. Với tóc khoẻ, nó là tuỳ chọn.

Nguồn gây hư tổn theo thứ tự

1. Xử lý hoá chất — tẩy màu, nhuộm, uốn, duỗi. Đây là nguyên nhân nặng nhất vì nó tác động vào cấu trúc bên trong sợi tóc. Tẩy màu là mạnh nhất.
2. Nhiệt — máy sấy quá nóng, máy là, máy uốn. Dùng ở nhiệt độ vừa phải và có sản phẩm bảo vệ nhiệt sẽ đỡ hơn nhiều.
3. Ma sát cơ học — chải tóc ướt, lau bằng khăn bông thô, buộc quá chặt. Tóc ướt trương nở và yếu hơn hẳn, nên chải lúc ướt dễ gãy hơn.
4. Môi trường — nắng, nước biển, clo hồ bơi.

Vài thói quen đơn giản giúp nhiều: gỡ rối từ ngọn lên chân, dùng lược răng thưa cho tóc ướt, bóp nhẹ bằng khăn mềm thay vì chà, hạ nhiệt độ máy sấy, và nới lỏng kiểu buộc tóc.

Gàu và da đầu

Gàu thường liên quan tới một loại nấm men sống tự nhiên trên da đầu, kết hợp với tình trạng bã nhờn và phản ứng của từng người. Nó không đơn giản là do da đầu bẩn — gội mạnh hơn thường làm nặng thêm.

Da đầu cũng là da: nó cũng có hàng rào bảo vệ, cũng bị khô, cũng bị kích ứng. Nếu da đầu ngứa, đỏ, bong nhiều hoặc có tổn thương, đó là lúc đi khám chứ không phải lúc đổi dầu gội lần thứ năm.

Về rụng tóc

Rụng khoảng vài chục tới trăm sợi mỗi ngày là bình thường — tóc có chu kỳ mọc và rụng tự nhiên.

Nhưng nếu bạn thấy tóc thưa rõ rệt, rụng thành mảng, đường chân tóc lùi nhanh, hoặc rụng nhiều đột ngột, đó là việc của bác sĩ. Rụng tóc có rất nhiều nguyên nhân — nội tiết, thiếu vi chất, bệnh lý, thuốc, căng thẳng kéo dài — và mỗi nguyên nhân xử lý khác nhau.

Đây là lĩnh vực có nhiều sản phẩm hứa hẹn mà bằng chứng rất mỏng. Chẩn đoán đúng nguyên nhân tiết kiệm hơn nhiều so với thử hết sản phẩm này tới sản phẩm khác.